Branche voor duurzame inzetbaarheid
← terug naar themadossier Vitaliteit

Beroepsziekten

Werknemers kunnen ziek worden of arbeidsongeschikt raken als gevolg van hun werk. De Arboregeling spreekt van een ‘beroepsziekte’ als een ziekte of aandoening het gevolg is van ‘een belasting die in overwegende mate in arbeid of arbeidsomstandigheden heeft plaatsgevonden’. Omdat er soms onduidelijkheden zijn over beroepsziekten pleit OVAL voor meer ‘fact finding’ via objectief, herhaald dossieronderzoek. Het arbeidsomstandighedenspreekuur heeft een belangrijke preventieve functie bij signalering van beroepsziekten.

Beroepsziekten zijn er in alle soorten en maten. Te denken valt aan asbestose bij werknemers die in de asbestindustrie hebben gewerkt, kapperseczeem of de ‘schildersziekte’ die ontstaat door het werken met vluchtige organische stoffen. Maar ook psychische aandoeningen, lawaaischade aan het gehoor en aandoeningen aan spieren en gewrichten kunnen het gevolg zijn van belasting tijdens het werk of onveilige en ongezonde arbeidsomstandigheden. Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) registreert en signaleert beroepsziekten. Arbodiensten en bedrijfsartsen die een beroepsziekte constateren, zijn wettelijk verplicht deze te melden bij het NCvB.

Oorzaken beroepsziekten beter in kaart brengen

Het is niet altijd mogelijk om een aandoening of ziekte direct aan het werk of de arbeidsomstandigheden te koppelen. Bij ‘klassieke’ beroepsziekten – zoals kapperseczeem of asbestose – is er vaak wel een helder en causaal verband tussen de beroepsziekte en het werk. Maar vaak kennen werkgebonden aandoeningen meerdere oorzaken. Denk hierbij aan slechthorendheid als gevolg van lawaai, of aan stress en andere psychische klachten. Daarom is het volgens OVAL zaak om beter in kaart te brengen wanneer bepaalde klachten worden veroorzaakt door arbeidsomstandigheden. OVAL pleit voor periodiek objectief onderzoek op basis van een goede steekproef – uiteraard met inachtneming van de privacy – van dossiers van arbodiensten. Zo wordt de feitelijke situatie rond beroepsziekten niet alleen op basis van meldingen door bedrijfsartsen, maar ook op basis van concrete dossiers in beeld gebracht.

Betere signalering en melding

Hoewel bedrijfsartsen een wettelijke plicht hebben om beroepsziekten te melden, gebeurt dit lang niet altijd. Dit komt volgens OVAL door de complexiteit van een goed onderbouwde melding. Zo is het voor een bedrijfsarts niet altijd gemakkelijk om te beoordelen of en in hoeverre een ziekte of aandoening beroepsgerelateerd is. Daarnaast speelt mee dat de juridische consequenties van een melding vaak niet goed zijn te overzien. Een beroepsziektemelding kan bijvoorbeeld leiden tot een schadeclaim door een werknemer bij zijn werkgever. Veel beroepsziektemeldingen komen voort uit preventieve onderzoeken (PMO’s) en uit arbeidsomstandighedenspreekuren. Beiden hebben, nu en in de toekomst, een sleutelfunctie bij het signaleren én melden van beroepsziekten.